Home Nieuws Beplanting Geschiedenis Arboretum Vrienden Bestuur  
Beplanting/Bomen/Koelreuteria paniculata
Bomen
Heesters
Kruiden
Terug

Koelreuteria paniculata

- Chinese vernisboom, lampionboom, blazenboom of koelruit -

De koelruit is een bladverliezende boom uit de zeepboomfamilie (Sapindaceae) die snel groeit, prachtig bloeit en bij ons meestal niet hoger en breder wordt dan 5 m. Inheems is hij in China, Japan en Korea. Daar zijn er zeven soorten vertegenwoordigd. Hij is een van de bomen die in de zomer bloeien, net als Sophora. In het najaar zijn de bladeren geel, oranje of oranjebruin gekleurd.

Naamgeving.
Het geslacht werd door Erich Laxmann genoemd naar de Duitse botanicus Joseph Gottlieb Koelreuter (1733-1806) die deze boom in de 18e eeuw in China ontdekte en zaden meenam naar Duitsland.
paniculata is de Latijnse aanduiding voor: met pluimen.
De veelheid aan Nederlandse namen verwijst telkens naar een ander kenmerk; merkwaardig is de verbastering van de botanische geslachtsnaam.

Plantkenmerken.
Koelruit heeft een bijna bolvormige, losse kroon.
De varieteit paniculata heeft enkel geveerde bladeren; de andere varieteit apiculata heeft dubbel geveerde bladeren. Het aantal deelblaadjes is 9-11. Hij bloeit met gele pluimen die zich tot groenbeige vruchten ontwikkelen die op lampionnetjes lijken. In ieder lampionnetje zitten drie zwarte zaden.
De kroon van oudere exemplaren is vaak parapluachtig gewelfd.
De bladeren zijn bij uitlopen rood, later donkergroen. In de herfst geeloranje.
De bloemen zijn gele, rechtopstaande, los opgebouwde pluimen. Koelruit bloeit van eind juli tot eind augustus. De vruchten kleuren later roodbruin blijven vaak de hele winter door aan de boom hangen.
Schors en takken zijn grijsbruin en licht gegroefd.

Andere verwante soorten.
Koelreuteria integrifolia wordt groter dan paniculata en heeft ook grotere bloemen. Het bijzondere aan deze soort is dat hij pas in september en oktober bloeit.

In Hoogvliet
De boom in het Arboretum is een meerstammig exemplaar, dat aangeplant is na de grote renovatie van 2021. Voorheen stond er een enkelstammige boom sinds het voorjaar van 2014. Die is afgevoerd.

In Poortugaal staat aan de Welhoeksedijk in een particuliere tuin een grote koelruit.